1….Giới thiệu về cây măng tây
Cây măng tây có tên khoa học là Asparagus Officinalis, thuộc loại thực vật lâu năm và có nguồn gốc từ các nước châu u, Bắc Phi và Tây Á. Loài cây này đã du nhập vào nước ta từ những năm 1960 và được trồng nhiều ở vùng Đông Anh (Hà Nội), Kiến An (Hải Phòng) hay Đức Trọng (Lâm Đồng).
Măng tây có thân dày, xốp, có màu nâu sáng và đường kính khoảng 5-6mm. Đặc biệt thân cây mọc ngầm trong đất, mang nhiều rễ dài nên thường được gọi là thân rễ. Phần thân vươn lên trên mặt đất sẽ có lá hình kim. Măng tây cũng có hoa, nhưng hoa rất nhỏ chỉ dài dài khoảng 6mm, có màu lục, hình chuông và mọc thành từng nhóm 4-6 hoa ở nách lá. Quả măng tây có hình cầu, dày và màu đỏ đặc trưng.
Măng tây có thể được phân loại theo 3 màu sắc phổ biến: Măng tây trắng, măng tây tím và măng tây xanh. Trong đó, loại cây màu tím chứa nhiều chất anthocyanins và photochemical, giúp mang lại màu tím độc đáo. Còn măng tây xanh khi được trồng ở khu vực hạn chế ánh sáng và không thể hấp thụ đủ chất diệp lục sẽ tạo ra loại măng tây trắng.
Thu hoạch cây măng tây
Về thu hoạch măng tây, bạn nên thu hoạch vào buổi sáng sớm từ 4-9 giờ sáng sau 6-9 tháng trồng cây. Bạn chỉ cần dùng tay xoay nhẹ gốc măng thì chồi măng sẽ dễ dàng tách ra. Ngay khi thu hoạch xong, măng cây cần được được ngay vào nơi thoáng mát, tránh tiếp xúc ánh mặt trời.
Bạn có thể thu hoạch liên tục trong 15 ngày, sau đó tạm dừng để tiếp tục bón phân và cung cấp dinh dưỡng cho cây. Sau 3 tháng thì tiến hành cắt bỏ cây già, đổi cây mẹ khác.
Công dụng, lợi ích của măng tây
Măng tây là loại thực phẩm dồi dào vitamin, khoáng chất, chất xơ và protein thiết yếu mang lại những lợi ích không ngờ cho cơ thể chúng ta.
Theo số liệu ghi nhận của Bộ nông nghiệp Hoa Kỳ, trong mỗi 100g măng tây sống sẽ chứa hàm lượng dinh dưỡng như sau:
- 20 calo
- 93,22g nước
- 2,2g chất đạm
- 0,12g chất béo
- 3,88g carbs
- 2,1g chất xơ
- 1,88g đường
- 5,6mg vitamin C
- 24mg canxi
- 2,14mg sắt
- 14mg magie
- 52mg phốt pho
- Ngoài ra măng tây còn chứa các vitamin K, vitamin A, pyridoxine (B6), riboflavin (B2),thiamin (B1), acid folic (M), crom…
Hỗ trợ quá trình phát triển của thai nhi
Trong măng tây có chứa hàm lượng folate (vitamin M) cao – chất cần thiết trong sự phát triển của thai nhi. Chính vì vậy, măng tây giúp giảm thiểu nguy cơ dị tật bẩm sinh và sinh nhẹ cân của trẻ.
Đồng thời, nhờ công dụng lợi tiểu, nó cũng giúp phụ nữ mang thai giảm các chứng phù nề hoặc giữ nước trong mô cơ thể.
Giảm các triệu chứng kinh nguyệt
Trước và trong thời kỳ kinh nguyệt, phụ nữ thường có các triệu chứng như đầy hơi, mệt mỏi, trầm cảm, đau bụng hành kinh,… Tin vui cho các chị em, đó là chiết xuất từ măng tây có thể làm giảm các triệu chứng này thông qua việc kiểm soát lượng máu bị mất và duy trì sự cân bằng nội tiết tố.
Cải thiện sức khỏe sinh sản
Theo liệu pháp Ayurvedic, rễ măng tây có khả năng kích thích tình dục ở cả nam và nữ, do đó thường được sử dụng để điều chỉnh hormone và chữa trị bệnh rối loạn tình dục.
Ở nữ giới, măng tây có công dụng điều trị hội chứng mãn kinh và thiếu máu. Ngoài ra, măng tây cũng tác động tích cực lên tuyến vú, giúp cải thiện số lượng và chất lượng của phụ nữ đang cho con bú.
Ở nam giới, ngoài việc giúp tăng ham muốn tình dục, măng tây còn giúp giảm bớt triệu chứng lo âu, suy nhược cả về thể chất lẫn tinh thần. Không những vậy, số lượng và sức khoẻ tinh trùng cũng sẽ được cải thiện đáng kể.
Hỗ trợ hệ tiêu hoá
Măng tây chứa nhiều chất Inulin hay còn gọi là Prebiotic. Đây là một loại carbohydrate phức tạp, không được tiêu hóa cho đến khi đến ruột già và được nuôi dưỡng bởi một lợi khuẩn lactobacillus. Chính vì vậy, Inulin hỗ trợ cơ thể trong việc hấp thụ chất dinh dưỡng.
Thêm vào đó, măng tây còn là nguồn cung cấp chất xơ dồi dào có đặc tính nhuận tràng. Điều này hỗ trợ hệ tiêu hoá hoạt động trơn tru, tránh đầy hơi/táo bón và giảm cholesterol trong cơ thể.
Hỗ trợ sức khỏe tim mạch
Măng tây còn chứa một loại flavonoid có đặc tính chống viêm, có tên là Rutin. Chất này được dùng nhiều trong điều trị bệnh trĩ và ngăn ngừa đông máu.
Bên cạnh đó, rutin còn có công dụng đặc biệt là tăng cường tính thấm của mao mạch, giảm độ nhớt của máu, giảm huyết áp cao và giảm cholesterol. Từ đó, Rutin hỗ trợ duy trì sức khỏe tim mạch.
Hỗ trợ sức khỏe hệ thần kinh
Chất phytoestrogen có măng tây làm giảm nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa thần kinh. Đây là tình trạng di truyền hoặc ảnh hưởng định kỳ đến tế bào thần kinh, mà cơ thể không thể thay thế các tế bào bị tổn thương đó, điển hình như bệnh Alzheimer, Huntington và Parkinson.
Kiểm soát bệnh tiểu đường
Nhờ lợi ích mà khoáng chất Crom mang lại, măng tây giúp điều chỉnh lượng đường trong máu, qua đó cải thiện điều tiết insulin và ngăn chặn bệnh tiểu đường, bao gồm cả bệnh tiểu đường tuýp 2.
Bảo vệ thị lực
Do chứa lượng vitamin A dồi dào, măng tây giúp thị lực trở nên khỏe mạnh hơn. Ngoài ra, măng tây có chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ võng mạc trước các tổn thương gây ra do các gốc oxy tự do.
Điển hình như, glutathione có trong măng tây giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh quáng gà hay đục thuỷ tinh thể.
Duy trì mức homocysteine
Măng tây cũng được xem là nguồn cung cấp vitamin B giúp duy trì mức homocysteine vừa phải trong máu. Đồng thời, vitamin B6, B12 và folate giúp chuyển hóa từ homocysteine thành cysteine rồi đến axit amin methionine trong chu kỳ methyl hóa bình thường.
Nói cách khác, vitamin B cực kỳ quan trọng trong việc duy trì lượng đường trong máu thông qua việc cân bằng sự chuyển hoá giữa đường và tinh bột. Vì thế, nếu cơ thể thiếu hụt vitamin B, bạn sẽ có nguy cơ đối mặt với các căn bệnh nguy hiểm như: Tổn thương mạch máu, động máu tĩnh mạch, xơ vữa động mạch và các triệu chứng liên quan đến rối loạn nhịp tim.
Điều trị bệnh hangovers
Hangovers là một hiệu ứng sinh lý xuất hiện khi cơ thể hấp thụ quá nhiều đồ uống có cồn. Các triệu chứng điển hình là tình trạng lo lắng, mệt mỏi hoặc rối loạn dạ dày (buồn nôn, mất nước,…).
Phần lá và chồi của măng tây chứa 1 lượng axit amin và khoáng chất tương đối lớn, giúp giảm thiểu hiệu ứng hangovers, đồng thời bảo vệ gan khỏi tác hại của thức uống có cồn..
Ngăn ngừa bệnh ung thư
Theo nghiên cứu đã được công bố trên tờ Cancer Letters, người ta tìm thấy chất saponin trong chồi măng tây. Chất này có khả năng gây chết tế bào, từ đó ngăn ngừa khối u phát triển. Ngoài ra, măng tây cũng nạp thêm cho cơ thể một lượng glutathione – hợp chất chống oxy hóa và giải độc.
Ngoài những công dụng nổi bật kể trên, măng tây còn có thể hỗ trợ điều trị nhiều chứng bệnh khác như nhiễm trùng đường tiết niệu, bệnh thấp khớp, bệnh lao và giảm nguy cơ trầm cảm.
Một số món ăn từ măng tây
Măng tây xào thịt/hải sản
Ở Việt Nam, măng tây được ưa chuộng trong các món xào, kết hợp với các loại rau củ khác và thịt/hải sản như thịt bò, thịt gà, tôm, mực,..
Sự mềm ngọt từ thịt và hải sản, kết hợp với măng tây giòn giòn đảm bảo mang đến hương vị chất lượng. Đồng thời, sắc xanh của măng tây cũng sẽ khiến món ăn vô cùng bắt mắt.
Súp măng tây
Súp măng tây có thể kết hợp cùng thịt gà/thịt cua, rau củ và nấm để tăng thêm hương vị. Với hương vị ngọt thơm và màu sắc cuốn hút, đây chắc hẳn là món ăn nhẹ thích hợp cho những ngày mưa se lạnh đấy.
Măng tây xào tỏi
Đây là món ăn đơn giản, dễ làm nhưng đảm bảo rất “bắt” cơm. Măng tây thơm giòn, xào vừa chín tới để giữ vị ngọt tự nhiên hòa quyện cùng vị tỏi đặc trưng, chắc chắn không ai muốn bỏ lỡ.
Măng tây đông lạnh
Đầu tiên, bạn chần cả cọng hoặc cắt khúc măng tây vào nước muối sôi (hoặc thay muối bằng 1-2 thìa nước cốt chanh) trong khoảng 1-2 phút. Như vậy sẽ đảm bảo hương vị của măng tây khi đem đi đông lạnh.
Sau đó, bạn trải măng tây trong ngăn đá tủ lạnh cho đến khi đông cứng thì đóng gói cho vào tủ lạnh.
Măng tây muối
Bạn chần măng tây trong nước sôi trong khoảng 30-60 giây rồi vớt ra làm lạnh bằng nước đá. Sau khi để ráo, bạn trộn đều măng tây với ⅓ cốc muối Kosher (không dùng các loại muối khác)
Tiếp đến, bạn cho vào lọ thuỷ tinh đã khử trùng. Lưu ý để rau luôn ngậm nước muối trong quá trình bảo quản. Trong điều kiện lý tưởng, dạng này có thể bảo quản măng tây đến 6 tháng.
Làm khô măng tây
Sau khi măng tây được chần, bạn tiến hành sấy măng khô đến khi giòn bằng lò hoặc thiết bị chuyên dụng dùng để khử nước thực phẩm.
Sau khi sấy khô và để nguội, bạn cho măng tây vào lọ/chai, dán kín bằng băng keo rồi lưu trữ ở nơi thông thoáng.














