Rau khúc nếp

Rau khúc nếp thuộc dạng cây thảo, cây sống hàng năm, chiều cao mỗi cây khoảng từ 20 đến 40cm, cây mọc đứng, phân nhánh, bề mặt có phủ một lớp lông mịn dày. Lá cây không có cuống

1… Giới thiệu

Tên khoa học: Gnaphalium polycaulon Pers.

Tên gọi khác: Rau khúc nhiều thân.

Họ thực vật: Asteraceae (Cúc).

1.1 Cách nhận biết cây rau khúc nếp

Rau khúc nếp thuộc dạng cây thảo, cây sống hàng năm, chiều cao mỗi cây khoảng từ 20 đến 40cm, cây mọc đứng, phân nhánh, bề mặt có phủ một lớp lông mịn dày.

Lá cây không có cuống, phiến lá có dạng hình bầu dục thuôn dài, đầu là tù, gốc thắt lại, chiều dài mỗi là khoảng 2-4cm, chiều rộng từ 3-8mm, mép lá nguyên, có phủ một lớp lông trắng ở cả hai mặt.

Cụm hoa dạng đầu, hợp thành chùy ở ngọn, đường kính khoảng 3 đến 5mm, tổng bao có dạng hình trứng, lá bắc nhiều, khi khô có dạng màng, màu vàng nhạt, có lá bắc, lông rậm.

Các hoa trong cụm có màu nhạt, hoa cái ở mép có tràng dạng sợi, các hoa trung tâm có tràng dạng ống.

Quả thuộc dạng quả bế, hình bầu dục, chiều dài mỗi quả khoảng 4-5mm, có lông ngắn, mào lông có màu trắng, chiều dài bằng quả.

Dưới đây là hình ảnh cây rau khúc nếp:

1.2 Thu hái và chế biến

Bộ phận dùng: Toàn cây.

Thời điểm thu hái: Mùa xuân hè.

Chế biến: Loại bỏ tạp chất và đem phơi khô.

1.3 Đặc điểm phân bố

Rau khúc nếp được tìm thấy ở Ấn Độ, Thái Lan, Myanmar, Trung Quốc, các nước thuộc Châu Phi và Châu Đại Dương.

Tại nước ta, Rau khúc nếp mọc phổ biến ở khắp nơi như Hà Nội, Bắc Giang, Hà Nam, Quảng Bình, Đà Nẵng, Thừa Thiên – Huế, Kon Tum, Lâm Đồng.

Rau khúc nếp thường mọc ở những ruộng lúa sau khi gặt hoặc những khu vực đất trồng hoa màu, ven đường nơi ẩm ướt.

Cây ra hoa và kết quả vào tháng 1 đến tháng 4.

2… Thành phần hóa học

Một glucoside 3-hydroxydihydrobenzofuran mới, gnaphaliol 9-O-β-D-glucopyranoside (2), được phân lập từ các bộ phận trên mặt đất của cây Rau khúc nếp cùng với 1-{(2R*,3S*-3-(β-D-glucopyranosyloxy)-2,3-dihydro-2-[1-(hydroxyl methyl)vinyl]-1-benzofuran-5-yl}-ethanone hoặc gnaphaliol 3-O-β-D-glucopyranoside (1), (Z)-3-hexenyl O-β-D-glucopyranoside (3) và Adenosine (4).

3 Tác dụng của cây Rau khúc nếp

3.1 Tác dụng dược lý

Một nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định hoạt tính kháng khuẩn và chống viêm của dịch chiết nước của cây Rau khúc nếp và xác định các hợp chất liên quan. Các nhà khoa học đã tiến hành phân lập sinh học các hợp chất hoạt tính của cây Rau khúc nếp, lựa chọn các phân đoạn tùy thuộc vào hoạt tính kháng khuẩn, chống viêm và gây độc tế bào của các hoạt chất này. Tác dụng kháng khuẩn đã được nghiên cứu đối với Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Staphylococcus aureus và Streptococcus pneumoniae, tác dụng chống viêm được nghiên cứu bằng cách đo sự ức chế NF-κB trong nuôi cấy tế bào BEAS-2B và IMR-90. Kết quả cho thấy rằng, ba hợp chất đã được phân lập lần đầu tiên từ dịch chiết nước của cây Rau khúc nếp đều có tiềm năng kháng khuẩn và chống viêm, các tác dụng này cũng đã được nghiên cứu thử nghiệm và chứng minh.

3.2 Tính vị, tác dụng

Rau khúc nếp có vị hơi ngọt, tính bình, có tác dụng trị ho, khư đàm, khư phong thấp, bình suyễn.

3.3 Công dụng

Rau khúc nếp thường được dùng để làm bánh khúc.

Nhân dân Trung Quốc thường dùng Rau khúc nếp để làm thuốc trị ho, phong thấp, suyễn có đờm, phụ nữ bạch đới, trị nhiệt lỵ, đinh độc sơ khởi, sưng họng, trẻ em đầy bụng.

Liều dùng thông thường là 10 đến 30g, nếu dùng ngoài thì không kể liều lượng.