Thúng tre gợi đến những hình ảnh quá đỗi quen thuộc trong nếp sống của người dân Việt Nam. Dù có nhiều vật dụng hiện đại dần thay thế, tuy nhiên thúng tre vẫn tạo được ưu tiên sử dụng. Bởi nét đặc trưng của đã đi sâu tiềm thức sinh hoạt của người dân ta.
Thúng tre là gì?
Là vật dụng đan bằng tre được người Việt thường sử dụng để đong đếm, đựng đồ, gánh lúa thóc,… Thời xưa, những người bán buôn gánh 2 thúng tre đầy đồ ra chợ hoặc đi rao bán hàng trên đường. Đây được coi là vật dụng không thể thiếu trong mỗi gia đình làng quê Việt Nam. Ngày nay, thúng trở thành vật dụng đơn sơ mộc mạc, chức nhiều nét đẹp truyền thống của dân tộc ta.
Đặc điểm thúng tre
Thúng tre có ba điểm đặc trưng như sau.
- Hình vòng cung của thúng được đan bởi những thanh tre mỏng dẹt. Chủ yếu thúng là hình tròn nhưng hiện nay có đa dạng kiểu khác như hình chữ nhật, hình elip, hình vuông.
- Miệng thúng có cạp bao quanh phần miệng giúp không bị bung mối đan và tạo nên sự cứng cáp. Phần cạp gồm thanh tre dày uốn cong liên kết với các mối đan bằng dây mây giữ cố định.
- Thúng sẽ được hun khói để chống mối mọt, tôn lên màu nâu đẹp tự nhiên của thôn quê.
Giá thúng tre
Tùy vào kích thước, mục đích, số lượng dùng mà giá thúng tre có dao động khác nhau. Chẳng hạn như:
- Thúng có kích cỡ nhỏ, đường kính 15 – 20 – 25 – 30 cm
- Thúng có đường kính 37 cm chiều cao 14 cm
- Thúng có đường kính 42 cm chiều cao 17 cm
- Thúng có đường kính 45 cm chiều cao 19 cm
- Thúng có đường kính 50 cm chiều cao 21 cm
Ứng dụng của thúng tre
Thúng tre hiện được ứng dụng trong việc:
- Làm vật trang trí, trưng bày tại nhà hàng, khu du lịch, khu triển lãm, hội chợ,…
- Sử dụng làm vật dụng đựng đồ lương thực, thực phẩm.
- Dùng làm đạo cụ phim trường, nhà hát kịch,…
- Dùng trong các lò than, khu sản xuất cần đến thúng đựng.
- Kết hợp với quang gánh tre thành một vật dụng hữu ích phục vụ đời sống người dân.
Các kích thước của thúng tre phổ biến
Đường kính thúng tre thông thường là khoảng 30 – 80cm. Cũng có một số kích thước nhỏ hơn để làm thúng tre trang trí, trưng bày có đường kính từ 10 – 25cm. Khi đó nhiều người lầm tưởng đó là rá tre, để phân biệt thì thúng đan khít còn rá đan vấn có lỗ nhỏ.
Thúng có bền không?
Vật liệu đan bằng tre có độ dẻo dai cao, chịu được sức nặng lỡ, nếu biết cách xử lý thì thành phẩm thúng tre bền hơn rổ nhựa. Những cây tre sẽ được chẻ đôi phơi khô trước khi vót thành các lạt mỏng, tiến hành đan thúng rồi hơ qua khói. Điều này sẽ giúp thúng gia tăng bộ đền, hạn chế mốc và chống mối mọt.
Các làng nghề đan thúng
Nhằm vươn tầm quốc tế, các làng nghề đan thúng tre đan vẫn luôn chuyển mình mạnh mẽ. Trong đó có 10 làng đan mây tre đáng kể đến như:
- Làng nghề đan tre Phú Vinh
Là làng thuộc địa phận xã Phú Nghĩa, Chương Mỹ, Hà Nội với truyền thống đan mây tre từ thế kỉ XVII. Đây là nơi sản xuất ra thúng đa dạng kích thước, đậm chất mộc mạc làng quê. Những người thợ ở làng này có đôi bàn tay khéo léo cùng niềm yêu nghề vô bờ bến.
- Làng nghề đan tre Tăng Tiến
Có bề dày lịch sử hơn 300 năm, làng Tăng Tiến, Việt Yên, Bắc Giang luôn cho ra đời những thúng tre chất lượng cao. Nghệ nhân của làng chăm chút, cẩn thận trong từng công đoạn đưa ra thành phẩm không có hiện tượng mối mọt hay phai màu. Chính điều này tạo nên danh tiếng của làng được vươn xa ra các châu lục như châu Á, châu Âu, châu Mỹ và châu Phi.
- Làng nghề đan tre Ninh Sở
Đây là làng nghề tại xã Ninh Sở, Thường Tín, Hà Nội nổi tiếng với các sản phẩm đan tre nơm, giỏ, thúng,… Rất nhiều nghệ nhân của làng này có các sản phẩm để đời, được trưng bày tại buổi triển lãm hàng thủ công mỹ nghệ tại Paris, Pháp. Ngày nay, làng Ninh Sở cho ra sản lượng thúng đẹp, chất lượng sang một số nước châu Âu, châu Á.
- Làng nghề đan tre Thạch Cầu
Nổi tiếng với câu ca dao “Thúng Thạch Cầu đứng đầu thiên hạ”, làng nghề này thuộc địa phận xã Nam Tiến, Nam Trực, Nam Định. Tại nơi đây, từ trẻ đến già đều hàng ngày thuần thục việc đan thúng tre, cứ từ thế hệ trước truyền cho thế hệ sau. Ấy thế mà cái nghề dân dã này đã có lịch sử tiếp diễn hàng trăm năm qua ở làng Thạch Cầu.
- Làng nghề đan tre Ngọc Động
Ngôi làng thuộc xã Hoàng Đông, Duy Tiên, Hà Nam có truyền thống và tiếng tăm vang khắp trong và ngoài nước. Thúng ở làng Ngọc Động có kết cấu bền vững cao, chống mối mọt tốt. Sản phẩm chủ đạo của làng nổi danh với vật liệu mây xiên giang bằng cách đan xen kẽ sợi mây và nan giang với nhau.
- Làng nghề đan tre Liên Khê
Làng hình thành từ những năm 90 của thế kỷ XX thuộc địa phận huyện Khoái Châu, Hưng Yên. Nơi hội tụ những nghệ nhân nhiệt huyết, đam mê đưa ra thúng tre có giá trị thẩm mỹ và tính ứng dụng cao. Những sản phẩm thủ công mỹ nghệ của làng có chỗ đứng lớn trong thị trường Việt Nam và các du khách nước ngoài.
- Làng nghề đan tre Bao La
Ngôi làng thuộc xã Quang Phú, Quảng Điền, Thừa Thiên Huế, nơi sản xuất thúng tre số lượng, chất lượng cao. Làng nghề có lịch sử hơn 600 năm với những sản phẩm mây tre phục vụ khắp cả nước và thị trường thế giới.
- Làng nghề đan tre Thu Hồng
Làng tre trúc này năm ven sông Cà Lồ, xã Xuân Thu, huyện Sóc Sơn, Hà Nội. Người dân nơi đây tận dụng nguyên liệu tre trúc vốn có cùng óc sáng tạo khéo léo đưa ra những thúng bền đẹp. Cùng với sự yêu nghề cao, sản phẩm mây tre của làng càng ngày càng được khẳng định chất lượng tốt hơn.
- Làng nghề đan tre Triệu Xá
Đây là ngôi làng có tuổi nghề khá non trẻ từ năm 2006, thuộc xã Triệu Đề, huyện Lập Thạch, Vĩnh Phúc. Tuy nhiên những sản phẩm thúng tre thu hút nhiều du khách bởi tính thẩm mỹ cao, chất lượng tốt. Nghề mây tre góp phần tạo công ăn việc làm cho người dân nơi đây, mang lại thu nhập ổn định.
- Làng nghề đan tre Vân Sơn
Làng thành lập từ năm 2013, dù đi sau nhưng lại phát triển nhanh chóng, dần khẳng định trong thị trường mây tre. Thúng tre nơi đây có giá thành rẻ, chất lượng ổn định, đáp ứng được nhiều yêu cầu khắt khe của người tiêu dùng.
