Phên tre phơi bánh tráng còn được gọi là tấm liếp tre, vỉ tre. Để tạo nên một chiếc bánh tráng truyền thống thì các tấm liếp tre chính là một vật dụng không thể thiếu. Sản phẩm giúp cho bánh được trải thẳng, phơi đều dưới nắng mặt trời. Vậy liếp tre được tạo ra như thế nào? Mua ở đâu uy tín? Cùng tìm hiểu qua bài viết sau đây nhé.
Hiện nay trên thị trường, vật liệu thiên nhiên đang rất được ưa chuộng. Các sản phẩm từ tre nứa dần thay chỗ cho các vật liệu nhân tạo. Tấm phên phơi bánh tráng là một trong số những sản phẩm đó.
Liếp tre là gì?
Liếp tre là những tấm hình chữ nhật được tạo nên bởi những nan tre đan hở mắt xen kẽ đều. Vật dụng thô này còn có các tên gọi khác là vỉ tre, phên tre phoi bánh tráng với kích thước và độ dày mỏng đa dạng. Công dụng chính của liếp tre trong đời sống là phơi thực phẩm, thảo dược, điển hình là dùng để phơi bánh tráng. Trong ngành xây dựng, tấm liếp tre dùng để trang trí decor làm mái che, treo trần, ốp tường trang trí quán cafe, nhà hàng, homestay,…
Chất lượng của vỉ tre phụ thuộc vào quá trình xử lý nguyên liệu đầu vào. Những cây tre già được ngâm nước và phơi cẩn thận, kỹ lượng tạo ra độ dẻo dai, bền lâu, chống mối mọt tốt. Được đan bởi những người làm nghề lâu năm đạt tính thẩm mỹ cao, khác hơn với đan bằng máy.
Thời xưa, liếp tre thường đan thủ công, do nhu cầu sử dụng tăng cao, sản lượng làm ra không đủ đáp ứng thị trường. Cùng với áp dụng các thiết bị máy móc hiện đại những tấm phiên tre đan bằng máy được ra đời. Những vỉ tre đan máy tuy đều nhưng độ bền hay tính chất lượng chưa được bằng vỉ tre đan tay.
Đặc điểm của liếp tre
Do mục đích sử dụng nên đặc điểm của mỗi loại liếp tre sẽ có phần không giống nhau. Cụ thể:
Liếp tre phơi bánh tráng: Kích thước lọt lòng (rộng x dài) là 52 – 225 cm được đan đều đẹp. Với vỉ tre đan bằng máy có giá dao động từ 90.000 – 120.000 đồng/tấm, phên tre đan tay có giá khoảng 100.000 – 150.000 đồng/tấm.
Tấm liếp tre trang trí: Là những tấm liếp có độ dày hơn với chiều rộng từ 30 – 50 cm, chiều dài tầm 130 – 200 cm. Liếp tre trang trí này thường được đan và sản xuất bằng tay bởi những thợ lâu năm và rất tỉ mỉ. Với yêu cầu về độ thẩm mỹ cao hơn nhiều.
Liếp tre (phên tre phơi bánh tráng) có mấy loại?
Khi nhắc đến nghề làm bánh tráng, chúng ta sẽ nghĩ ngay đến những chiếc liếp tre đa năng. Qua hàng trăm năm hình thành và phát triển, những chiếc liếp tre ngày nay đã hoàn thiện hơn nhiều. Hiện nay, có 2 loại liếp tre phổ biến nhất trên thị trường.
Tấm liếp đan tay
Sản phẩm được làm thủ công. Từng nam tre đều được chẻ, chuốt và đan bằng các dụng cụ thô sơ tại nhà. Loại liếp này thường rất được ưa thích nhờ tính thẩm mỹ cao cũng như chất lượng tốt hơn so với loại nan chẻ bằng máy.
Tấm liếp có nan chẻ bằng máy
Loại liếp tre này thường được cung cấp số lượng rất nhiều cho các cơ sở sản xuất quy mô lớn. Nan chẻ bằng máy thường xấu hơn, mỏng và không đều được như nan chẻ bằng tay. Vì vậy, giá bán của nan chẻ máy cũng rẻ hơn loại chẻ tay là 5.000 VNĐ/ tấm.
Kích thước phổ biến của tấm liếp tre
Các loại phên tre phơi bánh tráng hiện nay thường được sản xuất với các kích thước khác nhau. Tuy nhiên hầu hết đều sử dụng các cỡ phên thông dụng như sau:
- Tấm liếp kích thước 35cm x 220cm.
- Kích thước 45cm x 220cm.
- Kích thước 52m x 220cm là loại phổ thông nhất.
- Cuối cùng là loại liếp tre được đặt làm riêng. Loại này sẽ có kích thước chiều dài x chiều rộng tùy ý theo yêu cầu của khách hàng.
Với các loại phên – liếp này, bạn có thể chọn một sản phẩm phù hợp nhất với nhu cầu của mình để mua. Đây đồng thời cũng là tiêu chí để quý khách hàng có thể cân nhắc và lựa chọn liếp tre đúng với kích thước không gian mình cần làm.
Quy trình sản xuất liếp phơi bánh tráng
Cách để tạo nên một chiếc liếp phơi bánh tráng tại nhà cũng khá đơn giản. Vì vậy bạn cũng tự làm thử thì có thể tham khảo quy trình sau đây
Bước 1: Chuẩn bị nguyên vật liệu
Để có thể sản xuất được một tấm liếp chất lượng tốt thì đây là một bước cực kì quan trọng.
Nguyên liệu chỉ sử dụng phần cật tre và 2 thanh nẹp hai bên tạo thành. Nẹp tre bạn có thể tận dụng lại từ những tấm liếp cũ đã bị hư hỏng sau 2-3 năm sử dụng. Thanh nẹp tre sử dụng lại còn bền hơn so với các thanh mới. Vì các thanh này được trải qua quá trình tôi luyện trong lò tráng bánh với khói và nhiệt độ cao, không còn bị mối mọt nữa.
Lưu ý:
- Nên chọn những cây tre già, không bị bong tróc hay sứt sẹo. Đây là yếu tố đầu tiên để đảm bảo đan được một tấm phên có độ bền cao.
- Tre sau khi chặt về cần được xử lí sơ qua để chống mối mọt. Bạn có thể ngâm cây tre trong nước từ 2 – 3 ngày sau đó đem hong khô để dùng.
Bước 2: chẻ nan
- Cưa cây tre thành những đoạn ngắn theo kích cỡ của tấm phên cần đan.
- Dùng dao chuốt sạch các mắt trên thân tre.
- Chẻ các khúc tre thành những thanh nan mỏng và đều nhau. Mỗi nan rộng khoảng 0.3 – 0.5cm là vừa (Để đảm bảo tính đồng đều, bạn có thể sử dụng các loại nan chẻ bằng máy)
Bước 3: vót nan
Dùng dao vót các thanh nan sao cho bề mặt và 2 đầu nan không còn sần sùi. Việc này giúp tạo ra một tấm phên mượt, không bị xước vào tay khi sử dụng.
Bước 4: đan phên
- Xếp các thanh nan đã được vót kĩ càng xen kẽ với nhau. Bước này cần sắp xếp sao cho các khe hở đều nhau để tạo thẩm mỹ và độ chắc chắn cho tấm liếp.
Bước 5: giặt phên
- Đem tấm liếp đã đan xong đi khò lửa, ngâm nước và giặt sạch để loại bỏ hết bụi bẩn và những tơ tre thừa.
- Phơi dưới nắng trong vòng 3 – 4 tiếng cho khô là đã hoàn thành.
Tại sao nên phơi bánh tráng bằng vỉ tre mà không dùng vỉ nhựa?
Hiện nay có rất nhiều loại giá phơi bằng nhựa, kim loại với kích thước và mẫu mã khác nhau khác nhau. Tuy nhiên, vỉ tre vẫn nhận được sự ưu ái của các làng nghề nhờ những lí do sau:
An toàn vệ sinh thực phẩm
Vỉ tre sử dụng nguyên liệu thiên nhiên, không chứa các hóa chất độc hại. Ngoài ra, chất liệu tre cũng có thể chống chịu được ở nhiệt độ cao rất tốt. Vì vậy sử dụng vỉ tre sẽ an toàn hơn nhiều so với các loại giá treo bằng nhựa.
Năng suất cao
Phơi bánh tráng bằng vỉ tre nhanh khô hơn vỉ nhựa. Một chiếc liếp thông thường sẽ phơi được tầm 8 – 10 chiếc bánh. Ngoài ra, bạn cũng có thể phơi chồng các liếp lên với nhau. Rất tiện lợi và tiết kiệm diện tích so với việc dùng giá phơi công nghiệp.
Độ bền tương đương nhau
Vỉ tre phơi bánh tráng trong quá trình đan đã được xử lí chống mối mọt rất kĩ. Ngoài ra, chất liệu tre khá dẻo nên không hề lo vấn đề rơi vỡ như các chất liệu khác.
Thông thường, một chiếc vỉ tre có thể sử dụng được lên đến tận 2 – 3 năm là bình thường.
Giá thành rẻ
Như đã nói ở trên, một tấm liếp chỉ có giá trong khoảng 60.000 VNĐ đến 80.000 VNĐ. Giá thành chỉ tương đương so với các loại vỉ nhựa.
Liếp tre trang trí có tốt không?
Ngoài dùng để phơi bánh tráng, liếp tre hiện nay còn được ứng dụng nhiều trong trang trí nội thất.
- Các tấm liếp tre được trang trí hoa văn dùng tại các nhà hàng để ngăn cách không gian.
- Treo tại phòng khách, phòng ngủ để tăng tính thẩm mỹ cho căn phòng.
- Sử dụng để trang trí làm background trang trí cho các sự kiện, lễ hội.
