I. Nguồn gốc:
Hoa ly lửa Hà Lan có tên khoa học Gloriosa superba, hay còn gọi là “Lily of fire” hay “Flame Lily” , Lily lửa Nhật Bản, Loa kèn lửa, Hoa móng hổ, Huệ lồng đèn, Gia lan (tên tiếng anh: Gloriosa, tên Khoa học Gloriosa superba, thuộc họ Colchicaceae. là một loài cây hoa có nguồn gốc từ vùng đông bắc châu Phi, Ấn Độ, Sri Lanka và đông nam châu Á.
II. Đặc điểm:
Thân: Thân cây mềm mại màu xanh đậm. Cây mọc từ củ ngầm do thân rễ phình lên tạo thành
Lá: lá hình mũi mác mọc cách, mọc đối hay mọc vòng, đỉnh kéo dài thành tua cuốn hình xoắn ốc quấn bám cho thân leo
Cây leo: Gloriosa superba là một loại cây leo, có thể bám vào các kết cấu trong vườn như tường, cọc cột, rào chắn, cây tre hoặc tùng. Cây thường được trồng trong các khu vườn, công viên, hay làm cây trang trí trong nhà.
Hoa to sặc sỡ nhiều màu sắc (đỏ, cam, vàng,…) với 6 cánh dài nhọn như móng hổ. Hoa dạng dẹp, đính cạnh các lá ở ngọn. Đài và tràng như nhau, vàng ở gốc, đỏ ở đầu lúc mới nở, rồi đỏ đậm, mép dạng xoăn. Nhị to, chỉ nhị đỏ, vòi nhuỵ ngang. Loại hoa này có cành dài 20-25cm, một cành thường có 4-6 bông. Quả nang thường dài 4-5cm, có 3 ô, mở vách, hình chùy dài, chứa nhiều hạt, khi chín có màu đỏ tươi.
Cây Gloriosa superba cũng có sử dụng trong y học truyền thống. Rễ và cành của cây được sử dụng trong các loại thuốc truyền thống để điều trị bệnh viêm, bệnh gan, bệnh thận và bệnh tim mạch. Tuy nhiên, rễ và cành của cây cũng chứa các hợp chất độc, vì vậy cần được sử dụng với cẩn thận và chỉ dưới sự giám sát của các chuyên gia y tế.
III. Hướng dẫn cách chăm sóc cây:
Ánh sáng: Cây Gloriosa superba cần ánh sáng mặt trời trực tiếp trong ít nhất 6 giờ mỗi ngày. Vì vậy, bạn nên trồng cây ở nơi có ánh sáng đầy đủ và không bị che khuất.
Phân bón: Để cây phát triển tốt, cần được bón phân định kỳ và đúng loại phân. Bạn nên sử dụng phân bón do Doly cung cấp.
Giá thể: Đất trồng cây Môn Đen Alocasia Black Coral cần phải có độ thông thoáng tốt, giàu dinh dưỡng và độ pH từ 5,5 đến 6,5. Bạn nên sử dụng giá thể để thoát nước tốt như sơ dừa.
Nước: Cây Gloriosa superba cần được tưới nước đều đặn, đặc biệt là trong mùa khô. Tuy nhiên, đừng làm ướt quá nhiều đất, vì cây không thích bị ngập úng.
Đất: Đất trồng cây Gloriosa superba cần có độ thoát nước tốt và giàu dinh dưỡng. Bạn có thể sử dụng phân hữu cơ hoặc phân bón để tăng thêm độ dinh dưỡng cho cây.
Chăm sóc sau khi trồng: Sau khi trồng, bạn nên chăm sóc cây bằng cách tưới nước đều đặn và bón phân sau một tháng. Cây sẽ bắt đầu nảy mầm sau khoảng 2 đến 4 tuần.
Cắt tỉa: Bạn nên cắt tỉa những cành cây yếu và không còn sống để giúp cây phát triển tốt hơn.
Hạn chế sâu bệnh: Cây Gloriosa superba dễ bị sâu bệnh và các loại côn trùng như rệp, bọ cánh cứng, bọ xít. Bạn có thể sử dụng thuốc trừ sâu hoặc các biện pháp tự nhiên như xịt nước và cắt tỉa để ngăn chặn các loại sâu bệnh này.
3. Thành phần hóa học và độc tính của Hoa Ly Lửa
Điều khiến Hoa Ly Lửa trở thành một loài hoa vừa đẹp mắt vừa nguy hiểm chính là sự hiện diện của một loại độc tố mạnh mẽ có tên gọi colchicine. Đây là một alkaloid rất độc, có khả năng gây ngộ độc cho con người và động vật nếu tiếp xúc hoặc tiêu thụ các bộ phận của cây.
Tất cả các bộ phận của Hoa Ly Lửa, từ thân, lá, hoa cho đến củ, đều chứa colchicine với hàm lượng rất cao. Nếu một người vô tình ăn phải hoặc tiếp xúc với các bộ phận của cây mà không cẩn trọng, họ có thể gặp phải các triệu chứng ngộ độc nghiêm trọng. Những triệu chứng này bao gồm buồn nôn, tiêu chảy, đau bụng, khó thở, rối loạn nhịp tim, và trong những trường hợp nặng, có thể dẫn đến tử vong. Do đó, việc nhận diện và hiểu rõ về đặc điểm của cây là vô cùng quan trọng, đặc biệt là trong những gia đình có trẻ nhỏ hoặc thú nuôi.
4. Công dụng của Hoa Ly Lửa trong y học
Mặc dù độc tính của Hoa Ly Lửa rất nguy hiểm, nhưng loài cây này lại có một vai trò quan trọng trong y học cổ truyền. Trong y học phương Đông, đặc biệt là trong nền y học truyền thống của Ấn Độ và Trung Quốc, Hoa Ly Lửa được sử dụng để điều trị một số bệnh lý. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là người sử dụng có thể tự ý dùng cây mà không có sự hướng dẫn của các thầy thuốc có chuyên môn.
Cây Hoa Ly Lửa, với chất colchicine trong thành phần, được biết đến là một phương thuốc để điều trị một số chứng bệnh như viêm khớp, gout, và một số bệnh lý liên quan đến sưng viêm. Tuy nhiên, việc sử dụng colchicine đòi hỏi phải có liều lượng chính xác và phải theo sự chỉ dẫn của bác sĩ hoặc thầy thuốc. Sai lầm trong việc sử dụng colchicine có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe.
Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng colchicine có thể được sử dụng trong điều trị ung thư, đặc biệt là trong việc làm giảm sự phát triển của các tế bào ung thư, nhưng lại cần được áp dụng trong môi trường kiểm soát và dưới sự giám sát nghiêm ngặt của các chuyên gia y tế.
