Tre Tầm Vông của Việt Nam có đặc tính đặc, dẻo và ít bị mối mọt hơn so với các loại tre khác (khi chưa qua xử lý và cả xử lý). Đặc điểm của cây là đặc phần gốc, rỗng dần lên ngọn, bề mặt ngoài của tre rất cứng và chiều cao 6–14 m, đường kính 3–6 cm.
Tre Tầm Vông có hai loại: Loại 1 Tầm Vông Việt Nam (chủ yếu phát triển mạnh mẽ tại Bình Phước, và có chất lượng cao do vị trí địa lý), Loại 2 Tầm Vông Campuchia (thân cây bụ hơn, rỗng và khó uốn dẻo, phù hợp làm bè nuôi tôm cá đơn giản)
– Tên thường gọi: Cây tầm vông hay trúc Thái, trúc Xiêm La (danh pháp hai phần: Thyrsostachys siamensis
– Họ thực vật: là một loài trong phân họ Tre (Bambusoideae) của họ Hòa thảo (Poaceae).
– Xuất xứ: Có nguồn gốc ở các nước Đông Nam Á. Khu vực phân bố cây từ Thái Lan, Myanmar tới miền nam Việt Nam.
1. Đặc điểm cây tầm vông
Đặc điểm hình thái
-Thân: Thân tầm vông có kích thước chiều cao từ 6-14m khi đã trưởng thành. Không có gai nhọn như tre và ít cành hơn với các loại tre trúc khác. Đường kính thân của cây từ 2-7cm. Thân cây tương đối thẳng điều, ít cong vênh.
– Đốt: Tùy vào thổ nhưỡng tại vùng đất trồng cây tầm vông mà sẽ những kích thước đốt khác nhau. Đốt cây tầm vông sẽ có kích thước càng lớn khi tiến về phần thân cây và nhỏ dần về phía ngọn. Phần gốc của cây thường đốt sẽ có kích thước ngắn từ 7-12 cm. Với những nơi có điều kiện chất đất tốt, cây tầm vông phát triển tốt thì đốt cây có thể đạt kích thước từ 20- 40 cm ở phần thân cây.
– Măng (chồi non): Măng tầm vông có kích thước khá nhỏ nhưng đặc ruột, màu trắng ngà, ngọt giòn và có vị đắng nhẹ. Măng tầm vông thường được chế biến thành các món xào, món kho có hương vị rất khác biệt mang đậm chất miền Tây.
Măng của cây tầm vông được người dân miền Tây đây tận dụng làm món ăn hàng ngày. Chứ không bán ra ngoài thị trường do măng tầm vông rất ngon giòn ngọt và ít có vị nhẫn đắng như măng tre khác. Chỉ có những địa phương có trồng tầm vông mới có thể thưởng thức được loại măng đặc sản này mà thôi. Một món quà mà thiên nhiên ban tặng cho người dân miền Nam bao đời nay.
– Lá: Gồm có 2 loại lá: lá mo quanh đốt và lá trên cành.
+ Lá mo (mo nang): đặc điểm chung của họ hàng Tre đều có lá mo quanh thân đốt. Tầm vông thì lá mo có thời sống lâu hơn trên thân, bộ phận bẹ mo ôm chặt. Đây là một đặt điểm riêng của tầm vông để nhận điện cây. Lá mo hình thành theo măng non, mỗi lá mo gồm phần bẹ, phiến và các bộ phận phụ. Lá mo gốc ngắn hơn so với lá mo trên thân trên của tầm vông, có lông mịn, màu nâu.
+ Lá trên cành: có khoảng từ 6-10 lá trên một cành cây. Mỗi lá gồm có 3 bộ phận chính: bẹ, cuống và phiến lá. Bẹ lá ôm chặt lấy cành, xếp cùng lên nhau. Phiến lá thon dài nhỏ, trên đó có một gân chính và nhiều gân nhỏ khít nhau, chạy song song theo chiều dài phiến lá và tụ dần ở chóp lá. Mép lá tầm vông có nhiều gai nhỏ khi nhìn kỹ và chạm vào.
Đặc điểm sinh trưởng
Đây là loài chịu hạn tốt, nó có thể sinh trưởng tốt ở điều kiện lượng mưa dưới 1.000 mm/năm.
Thân cây trưởng thành đạt kích thước khoảng 6–14m, đường kính 2–7cm. Gần như đặc ruột phần gốc, rỗng dần về ngọn và rất cứng, không gai nhọn. Lá nhỏ, dài từ 7–14cm, rộng từ 5–7 mm. Tầm vông thường mọc thành bụi nhỏ có đường kính từ 3-4m và mật độ cây từ 20-30 cây.
2. Giá trị của cây tầm vông
Giá trị cảnh quan
Cây tầm vông được xem như loại cây xanh trang trí cảnh quan, được trồng ở các sân vườn nhà ở, khuôn viên quán cà phê, khu nghỉ dưỡng, công viên, dọc tường rào,… tạo cảm giác yên bình thư thái.
Ứng dụng trong đời sống
Những ứng dụng của cây tầm vông trong đời sống hiện nay:
– Làm đồ thủ công mỹ nghệ, sản xuất thang tre làm bàn ghế vật dụng nội thất trong gia đình.
– Dựng chòi nghỉ mát, kết be nuôi thủy sản, làm giàn trồng các loại rau củ quả.
– Làm vật liệu xây dựng bằng cây tầm vông đặc biệt sử dụng cây tầm vông làm nguyên liệu trong xây dựng như: Thi công hàng rào tre tầm vông, thi công ốp vách tre tầm vông, thi công nhà tre trang trí hay thi công khách sạn, khu nghỉ dưỡng sinh thái,…
– Cây tầm vông thân thẳng, cứng cáp nên thích hợp dùng làm cọc hay khung cho những loại dây leo bò lên.
